REGULAMIN CENTRUM MEDYCYNY DOŚWIADCZALNEJ AKADEMII MEDYCZNEJ W BIAŁYMSTOKU

1. W Centrum Medycyny Doświadczalnej hodowane są gryzonie laboratoryjne (hodowla w standardzie higienicznym SPF):

• myszy
• szczury

2. Pracownicy CMD pracują w godzinach 7.30-15.30 a w soboty, niedziele i święta pełnią dyżury

3. Do obowiązków pracowników Zwierzętarni w ramach opieki nad zwierzętami w trakcie eksperymentu należy:

• utrzymanie pomieszczeń dla zwierząt w nienagannym porządku (sprzątanie, mycie, dezynfekcja),
• standardowe karmienie i pojenie zwierząt,
• podawanie karmy standardowej lub określonej przez eksperymentatora, bez dodatkowych obciążeń (np. przyrządzanie karmy, ważenie, liczenie)
• dostosowanie standardowej liczby wymian ściółki do wymagań eksperymentu
• grupowanie w klatkach zwierząt zgodnie z życzeniami eksperymentatora,
• meldowanie eksperymentatorowi o wszelkich zmianach dostrzeżonych w zachowaniu się zwierząt i ich stanie zdrowia.

4. Zwierzętarnia nie ponosi odpowiedzialności za stan zdrowia i warunki sanitarne zwierząt przetrzymywanych w czasie eksperymentu w innych niż pomieszczeniach CMD

5. Centrum Medycyny Doświadczalnej udostępnia eksperymentatorom następujące pomieszczenia:

a) Część laboratoryjna:

• Laboratorium morfologiczne
• Pracownia hodowli tkanek ludzkich
• Pracownia hodowli tkanek zwierzęcych
• Laboratorium biologii molekularnej
• Laboratorium toksykologii
• Laboratorium endokrynologii
• Laboratorium pomocnicze
• Pomieszczenia zamrażarek

b) Strefa zamknięta- pomieszczenia utrzymania zwierząt w eksperymencie tzw. bariera eksperymentalna

• pokoje zwierząt w eksperymencie
• sala zabiegowa
• pokój chłodnia +4 st. C.
• pomieszczenie do badań behawioralnych
  

c) Kwarantanna

6. CMD umożliwia wykonywanie następujących typów badań:

• Badania laboratoryjne z wykorzystaniem sprzętu należącego do CMD
• Badania laboratoryjne z wykorzystaniem własnego sprzętu medycznego
• Prowadzenie badań in vivo wraz z pracami na materiale biologicznym

7. CMD zapewnia:

• pomieszczenia laboratoryjne, sprzęt laboratoryjny (wirówki, pH-metry, spektrofotometr, mieszadła magnetyczne, cieplarki, kołyski laboratoryjne itp.)
• pomieszczenia zwierząt w eksperymencie
• zwierzęta laboratoryjne wg wytycznych zawartych w harmonogramie badania, utrzymanie zwierząt wraz z specjalistyczną opieką i obsługą
• CMD oferuje również na specjalne zamówienie zwierzęta:
  - samice w określonym dniu ciąży,
  - oseski w określonym wieku,
  - zwierzęta po sterylizacji i innych przygotowawczych zabiegach
• zwierzęta hodowane w CMD podlegają badaniom okresowym, ich wyniki są do wglądu dla eksperymentatorów
• utrzymanie czystości pomieszczeń
• jednorazowe kombinezony, rękawiczki, czepki tylko do pracy za barierą eksperymentalną

8. CMD nie zapewnia:

• odzieży ochronnej dla eksperymentatorów (obuwie, fartuch)
• materiałów i sprzętu jednorazowego ( do prac laboratoryjnych)
  odczynników chemicznych

9. Obowiązki kierownika badań dot. prac wykonywanych w części laboratoryjnej:

a) przedstawienie harmonogramu eksperymentu odbywającej się w części laboratoryjnej kierownikowi bądź jego zastępcy z 2-3 tyg. wyprzedzeniem. Plan eksperymentu powinien zawierać następujące elementy:

• data rozpoczęcia i zakończenia badania
• temat badania oraz nazwisko osoby odpowiedzialnej za eksperyment wraz z danymi kontaktowymi (adres zakładu, kliniki, nr telefonu)
• określenie materiału badanego (np. materiał biologiczny, hodowle tkankowe, materiał genetyczny)
• tożsamość materiału badanego ( specjalny kod opisujący temat badania i/lub zakład wykonujący badania)
• metody badawcze z wykorzystaniem sprzętu CMD
• metody badawcze z wykorzystaniem własnego sprzętu ( spis sprzętu własnego z zaznaczeniem urządzeń „wielkogabarytowych”, np. sprzęt behawioralny)
• określenie laboratorium, w którym będą wykonywane badania
• dostarczenie listy osób wykonujących badania laboratoryjne na terenie CMD

10. Obowiązki kierownika badań dot. prac wykonywanych za barierą eksperymentalną- badania in vivo:

a) przedstawienie kierownikowi bądź jego zastępcy wstępnego harmonogramu eksperymentu in vivo z 2-3 miesięcznym wyprzedzeniem. Koszt zwierząt zamówionych a nie odebranych pokrywa zamawiający, jeśli zwierzęta nie znajdą innego nabywcy. Plan eksperymentu powinien zawierać:

• charakterystyka systemu badawczego pochodzącego z hodowli CMD lub sprowadzonego na potrzeby eksperymentu:
  - gatunek zwierząt laboratoryjnych
  - szczep, podszczep, stado
  - liczba zwierząt w całym eksperymencie
  - liczba zwierząt w grupie eksperymentalnej
  - płeć
  - wiek w momencie rozpoczęcia doświadczenia
  - i/lub zakres masy ciała zwierząt w momencie rozpoczęcia doświadczenia
• data rozpoczęcia i zakończenia badania
• dostarczenie kopii indywidualnych zezwoleń na przeprowadzanie badań na zwierzętach oraz kopii pozwolenia Lokalnej Komisji Etycznej na wykonanie badań na zwierzętach
• potrzeba zamówienia zwierząt z innych hodowli musi zostać zgłoszona kierownikowi a sprowadzenie zwierząt jest możliwe po ustaleniu terminu i przedstawieniu harmonogramu. Zwierzęta te odbywają kwarantannę, wykonywane są badania: bakteriologiczne, wirusologiczne oraz parazytologiczne. Jeżeli wyniki badań są niezadowalające to zwierzęta pozostają w kwarantannie i tam tez ewentualnie odbywają się doświadczenia

b) przedstawienie kierownikowi bądź jego zastępcy szczegółowego harmonogramu eksperymentu w części laboratoryjnej z 2-3 tyg. wyprzedzeniem.

• data rozpoczęcia i zakończenia badań
• temat badania oraz nazwisko osoby odpowiedzialnej za eksperyment wraz z danymi kontaktowymi (adres zakładu, kliniki, nr telefonu)
• określenie materiału badanego (np. materiał biologiczny, hodowle tkankowe, materiał genetyczny)
• tożsamość materiału badanego (specjalny kod opisujący temat badania i/lub zakład wykonujący badania)
• metody badawcze z wykorzystaniem sprzętu CMD
• metody badawcze z wykorzystaniem własnego sprzętu (spis sprzętu własnego z zaznaczeniem urządzeń „wielkogabarytowych”, np. sprzęt behawioralny)

c) określenie laboratorium, w którym będą wykonywane badania

d) dostarczenie imiennej listy osób wykonujących badania laboratoryjne na terenie CMD oraz osób, które w szczególnych przypadkach mogą wejść na teren bariery eksperymentalnej

e) każdy harmonogram prac badawczych musi być podpisany przez kierownika bądź jego zastępcę a kopia archiwizowana w CMD.

f) kierownik zobowiązany jest do zapoznania swoich pracowników z regulaminem CMD oraz pracownik musi potwierdzić znajomość wytycznych swoim podpisem- kopia archiwizowana w CMD.

g) harmonogramy planowanych badań wraz z zamówieniem zwierząt laboratoryjnych należy dostarczyć osobiście kierownikowi/zastępcy, przesłać e-mailem na adres cmd@amb.edu.pl

h) formularze zamówień na wyhodowanie/sprowadzenie zwierząt znajdują się na stronie internetowej CMD (www.cmd.amb.edu.pl)

11. Wytyczne dot. przebywania na terenie bariery eksperymentalnej obejmującej pomieszczenia zwierząt w eksperymencie.

a) na terenie bariery eksperymentalnej przebywać mogą tylko osoby wyznaczone przez kierowników laboratoriów, posiadające zezwolenia na przeprowadzanie eksperymentów na zwierzętach i przeszkolone w formie instruktażu stanowiskowego przez kierownika danego laboratorium i kierownika zwierzętarni (lista tych osób i kopie ich zezwoleń znajdują się u kierownika CMD).

b) z uwagi na wysoki standard higieniczny zwierząt SPF wymagane jest przestrzeganie przez eksperymentatorów następujących zasad:

• dostęp do pomieszczeń, w których przebywają zwierzęta możliwy jest jednie przez system śluz osobowych. Dostęp chroniony jest również kodem szyfrowym.
• wymagane jest pozostawienie ubrań ochronnych, biżuterii, zegarków itp. w szatni zewnętrznej (I część śluzy), następnie założenie sterylnej odzieży ochronnej (bluzy i spodnie lub jednorazowe kombinezony, czepki, ochraniacze na obuwie lub obuwie ochronne, maski na nos i usta, rękawice) (II część śluzy).
• drobny sprzęt potrzebny do wykonania doświadczeń należy dostarczyć wcześniej personelowi zwierzętarni w celu poddania go sterylizacji promieniami UV, dezynfekcji chemicznej lub w autoklawie (jeśli to możliwe).
• wskazane jest takie organizowanie pracy (o ile pozwala na to specyfika przeprowadzanego eksperymentu), aby danego dnia wchodzić tylko jeden raz na teren bariery eksperymentalnej.
• przeprowadzanie jakichkolwiek zabiegów na zwierzętach zabronione jest w pokojach utrzymania zwierząt. Wyznaczone są do tego celu 2 sale operacyjne lub sala zabiegowa na terenie bariery.
• korzystanie z sali operacyjnej podlega zgłoszeniu kierownikowi CMD.
• zwierzęta przeznaczone do skomplikowanych zabiegów przenoszone są przez okno podawcze do pomieszczenia przygotowawczego a następnie na salę operacyjną. Powrót tych zwierząt- jeżeli jest to przewidziane w doświadczeniu odbywa się tą samą drogą. Jest to jedyny przypadek ponownego powrotu zwierząt za barierę eksperymentalną
• pozostawienie swoim zwierzętom wody i paszy po przeprowadzonych zabiegach
• każdą zmianę w przebiegu eksperymentu, każdy upadek śmiertelny zwierząt lub pogorszenie stanu zdrowia należy zgłaszać kierownikowi lub obsłudze CMD.
• jeżeli eksperyment przewiduje prace ze zwierzętami tylko w pomieszczeniach laboratoryjnych( poza barierą eksperymentalną i po zakończeniu badania nie powraca za barierę), to zwierzę oczekuje na eksperymentatora w korytarzu łączącym dwie sale operacyjne, przy drzwiach wejściowych
• jeżeli istnieje potrzeba wymiany klatki przez eksperymentatora w trakcie badania, klatki zapasowe będą w pokoju behawioralnym. Wszystkie klatki ze zwierzętami musza być opisane ( kod doświadczenia, szczep, płeć, liczba, data urodzenia, nazwisko osoby odpowiedzialnej za doświadczenie, macierzysty zakład).Jeżeli doświadczenie prowadzone jest zgodnie z wytycznymi Dobrej Praktyki Laboratoryjnej (GLP), opis klatek reguluje odmienna procedura
• brudne klatki należy wstawić do brudnej śluzy skąd będą zabierane przez personel.
• na terenie bariery eksperymentalnej obowiązuje segregacja odpadów.
• przed/w trakcie doświadczenia należy zgłosić kierownikowi wszelkie zmiany w pielęgnacji zwierząt
• klatki ze zwierzętami przeznaczonymi do likwidacji należy zaznaczyć przekreślając tabliczkę opisową.
• eksperymentator może przebywać tylko w pomieszczeniu, w którym odbywa się doświadczenie

12. Ogólne wytyczne dotyczące pracy w laboratoriach i za barierą eksperymentalną CMD

a) Każdy pracownik przed wejściem do pomieszczeń laboratoryjnych zobowiązany jest do:

• założenia ubrania ochronnego oraz zmiany obuwia
• dokonania wpisu na listę osób korzystających z laboratoriów- lista znajduje się w portierni.

  Wykaz list ogólnych:
  Laboratorium morfologiczne
  Pracownia hodowli tkanek ludzkich
  Pracownia hodowli tkanek zwierzęcych
  Laboratorium biologii molekularnej
  Laboratorium toksykologii
  Laboratorium endokrynologii nr 1
  Laboratorium pomocnicze

• dokonania wpisu na listy szczegółowe- dot. korzystania ze sprzętu laboratoryjnego. Wykaz list szczegółowych:

  zamrażarki nr 1,2
  wirówka z chłodzeniem
  mikroskop
  spektrofotometr- NanoDrop
  inkubator do hodowli tkanek

b) pracowników obowiązuje znajomość instrukcji obsługi używanej w laboratoriach aparatury i urządzeń, potwierdzona na piśmie.

c) obsługa aparatury i urządzeń za barierą eksperymentalną dozwolona jest wyłącznie przez osoby przeszkolone i upoważnione do tego.

d) dodatkowy sprzęt laboratoryjny lub/i jednorazowy wprowadzany do CMD podlega zgłoszeniu w portierni

e) osoby wykonujące badania otrzymują wydzieloną powierzchnie roboczą (stoły laboratoryjne, półki w lodówce, zamrażarkach, szafach). Każda zajęta powierzchnia robocza, własny sprzęt, przechowywane próbki muszą być oznaczone kodem badania lub nazwą zakładu/kliniki

f) na terenie CMD obowiązuje segregacja odpadów:

• biologiczne (ciała zwierząt, tkanki)- czerwone worki
• medyczne (igły, strzykawki, jednorazowe skalpele itp.)- pojemniki plastikowe
• chemiczne (żele poliakrylamidowe, agarozowe, zużyte odczynniki itp.)- czarne worki lub kanister na odpady płynne,
• każdego dnia po zakończeniu pracy eksperymentatorzy zobowiązani są do przekazania wszystkich odpadów pracownikowi lub portierowi po godzinach pracy CMD w celu przechowania do utylizacji

g) osoby chore/ z objawami przeziębienia- całkowity brak wstępu za barierę eksperymentalną

h) w części laboratoryjnej oraz za barierą eksperymentalną obowiązuje całkowity zakaz palenia papierosów, spożywania posiłków oraz napojów,

i) pomieszczenia laboratoryjne oraz za barierą muszą być pozostawione w ładzie i porządku

Prof. dr hab. Jacek Nikliński
Prorektor ds. Nauki